- officieel Gerard Kornelis van het Reve, schrijver en dichter (1923-2006)
Uit 'De avonden'
Niet onopgemerkt
Hij zoog de borst vol adem en stapte in bed. 'Het is gezien', mompelde hij, 'het is niet onopgemerkt gebleven.' Hij strekte zich uit en viel in een diepe slaap.
Uit 'Ik had de dood te kort gedaan', interview NRC 17-5-1996, door Pieter Kottman
Pathologie
Ik heb geen filosofische angst voor de dood, ik ben er niet tegen. De dood is verlossing en genade: de angst altijd te moeten leven en niet te mogen sterven is zelfs gedocumenteerde pathologie, het is psychiatrisch lijden.
Houd je van je moeder?
Schopenhauer heeft zelfmoord een grondrecht genoemd, maar wijst hem op filosofische gronden af. Hij veronderstelt dat de zelfmoordenaar naar antwoorden zoekt, die hij vervolgens niet krijgt, omdat hij dood is. Daarmee ben ik het eens, maar mijn benadering is eenvoudiger. Ik heb veel te maken gehad met jonge mensen die eruit wilden stappen. Houd je van je moeder? vraag ik altijd. En dan zeg ik: dan mag je het niet doen. Zelf heb ik slechts één keer zelfmoord gepleegd: niets vergeleken dus bij de mensen die terzake veel actiever zijn geweest.
Mag u zelf bedenken
Behalve met een grote intelligentie - u bent toch niet intelligenter dan ik, hè - en een ontwikkeld gevoel voor taal ben ik begiftigd met een uitmuntend geheugen. Dat is een kwestie van waakzaamheid. Wat ik daarmee bedoel, mag u zelf bedenken. Van belang is dat ik daardoor kan putten uit een onafzienbare autobio en een groot reservoir aan details, die ik vervolgens stileer en maskeer, uiteraard, want het puur realistische is geen kunst en bovendien ongeloofwaardig.
Totale afhankelijkheid van Gods Genade
Maar goed. Zowel seksualiteit als religie is - en nu wordt het een beetje geleerd - onderhevig aan de egotiek, de drang tot verwezenlijking van het strikt individuele, en aan de erotiek, de drang tot eenwording. Beide doordringen ons - ik dicteer - van de ontoereikendheid van de menselijke liefde - komma - en de totale afhankelijkheid van de mens van Gods Genade - met twee hoofdletters.
Uit: 'Nader tot u':
Liefde is God
Het is niet zo dat de Liefde een van Gods attributen is, maar de Liefde is God zelf. Toen er nog niets was, was reeds de Liefde. Uit haar is alles ontstaan, en niets is ontstaan dat niet uit haar ontstaan is. Als niets meer zijn zal, zal nog de Liefde zijn, want de Liefde en God, dat zijn twee woorden voor één en hetzelfde, onderling vervangbaar, en identiek. Als je het opschrijft, staat het meteen op papier ook.
Uit 'Interview met Gerard Kornelis van het Reve', 'Tirade', jaargang 13 (1969) door Michiel Schmidt
Bijgelovig troepje
Ik vind, wat de mensen over God zeggen of schrijven, meestal erg vermoeiend, dom, en vervelend. Ze willen God op de foto hebben, of in een doos, en liefst in een stopfles. Ze willen zijn soortgelijk gewicht weten. En als dat niet lukt, dan worden ze nijdig, net als Jan Wolkers, of dat malle volkje van Vrij Nederland: dan schrijven ze god, zonder hoofdletter, en denken ze hem daarmee wel klein te krijgen. Wat een bijgelovig troepje, vindt u niet?
Tijd hebben
God heeft zich geopenbaard, openbaart zich, en zal zich, in alle eeuwigheid, openbaren aan een ieder, die tijd voor hem heeft.
In God
De Liefde is de enige, de eerste en de laatste werkelijkheid. Liefgehad worden en liefhebben. Ik geloof niet dat het menselijk drama ooit ergens anders om draait. Geloven en liefhebben, dat is eigenlijk hetzelfde. Wie liefheeft, wie werkelijk in staat is met geheel zijn hart, en onvoorwaardelijk, lief te hebben die is eeuwig. Wie liefheeft, die heeft de Dood overwonnen. Dat staat trouwens ook geschreven. 'Want als iemand liefheeft, is hij in God, en God in hem', staat er ongeveer: mijn bijbel ligt in mijn andere huis, maar daar komt het op neer. God is de liefde.
Uit 'Ik ben een groot schrijver, maar laat me er niet op voorstaan', interview 'Trouw' 3-9-1998 door Onno Blom
Hij doet maar alsof
De pastoor hier doet een goede Mis. Het is altijd binnen 30 minuten bekeken. En dat is goed, want als er nou iets belangrijks werd gezegd. Hij heeft ook wel een soort van humor. Iemand die twijfelde aan het geloof, vroeg hem eens: 'Pastoor, denkt u dat God echt bestaat?' Toen antwoordde hij: 'Welnee, Hij doet maar alsof.'
Erotiek houdt de dood in stand
Het verband tussen lichamelijke erotiek en de dood is heel duidelijk. Je verwekt iemand die moet sterven. De lichamelijke erotiek houdt de dood in stand.
Roeping
Zuster Immaculata die al vier en dertig jaar
verlamde oude mensen wast, in bed verschoont,
en eten voert,
zal nooit haar naam vermeld zien.
Maar elke ongewassen aap die met een bord: dat hij
vóór dit, of tegen dat is, het verkeer verspert,
ziet 's avonds reeds zijn smoel op de tee vee.
Toch goed dat er een God is.
Eenzaam
Dagsluiting
Eigenlijk geloof ik niets,
en twijfel ik aan alles, zelfs aan U.
Maar soms, wanneer ik denk dat Gij waarachtig leeft,
dan denk ik, dat Gij Liefde zijt, en eenzaam,
en dat, in zelfde wanhoop, Gij mij zoekt
zoals ik U.
(uit artikel van Lodewijk Dros in 'Trouw' 7-11-2001)
Weet U wel?
Dat Koninkrijk van U, weet U wel, wordt dat nog wat?
Waarheid en feit
Een waarheid is iets wat niet bewezen, noch weerlegd kan worden. Voor een feit geldt precies het tegendeel. 'God is mens geworden' is een waarheid, terwijl 'Napoleon werd verslagen bij Waterloo' een feit is.
Weg
Men kan weg moeten, zonder dat men ergens heen moet. Dat zijn de gevallen, dat men ergens vandaan moet.
Eenzaamheid
Waarschijnlijk is het beter dat ik van nu af aan in afzondering leef, dat is een draaglijker soort eenzaamheid dan die, ondergaan in het gezelschap van een ander.
Gij
Ik sta op de rand der wereld
en roep: 'Waar zijt Gij?'
De echo antwoordt: 'Zijt gij? Gij?'
Alternatief
Resumerend: we worden, mits we lang genoeg leven, oud, en ziek, en daarna sterven we. Ik breek mij het hoofd over een bruikbaar alternatief, maar ik zie het niet.
Innerlijke stem
Indien er geen stilte meer is, waar blijft dan de innerlijke stem?
Ziekte
Het menselijk bestaan is een verschrikkelijke ziekte die onherroepelijk eindigt met de dood.
Van het hart
Het geloof vertolkt waarheden van het hart, maar wat vermag dit te betekenen in een wereld, die de som der feiten identificeert met waarheid?
Eenzaam
God is eenzaam, en Hij is een lijdende God. Iedereen wil iets van God, maar hoe Die er Zelf aan toe is, dat vraagt niemand zich af.
Onthutst
Uren, en hele nachten, wordt er over schijnproblemen gepraat, maar als je, voorzichtig, begint over de zin van het menselijk bestaan, of over welke precies de relatie van de mens tot God zou kunnen zijn, dan schrikt opeens iedereen, en valt er een onthutst en medelijdend zwijgen.
Niets
Uit alles blijkt, dat niets er iets toe doet.
Medearbeiders
God is in de mensen, de dieren, de planten en alle dingen - in de schepping, die verlost moet worden of waaruit God verlost moet worden, door onze arbeid, aangezien wij medearbeiders van God zijn.
Openbaring
Tja, waar berust elk godsbegrip op, elke vorm van religie? Op een openbaring, dat wil zeggen op een psychische ervaring van zulk een dwingende en onverbiddelijke kracht, dat de betrokkene het gevoel heeft, niet dat hij een gedachte of een visioen heeft, maar dat een gedachte of visioen hem bezit en overweldigt.
Of God bestaat ...
Bestaan? Dat heeft God toch helemaal niet nodig!
Pagina gemaakt 7 november 2001, laatst aangevuld 6-4-2026
Home --- Index citaten