Ik volgde een heel stuk van de begrafenisdienst van paus Franciscus op de tv. Mijn gedachten gingen naar mei 2002, toen mijn vrouw en ik, samen met onze protégée Marie, de wekelijkse audiëntie op het Sint-Pietersplein bijwoonden. Marie was een mens die niets voor zichzelf vroeg, maar ze had één wens, of eigenlijk twee. Ze wilde naar de paus. En ze wilde een keer vliegen. Met een paar dagen in Rome konden beide wensen werkelijkheid worden. Die dagen waren we elke dag op het plein en in de Sint-Pieter. Paus Johannes Paulus II was in de pausmobiel op vijf meter afstand. En Marie beleefde precies dat waarmee ze de rest van haar leven toe zou kunnen.
Nu volgde ik de plechtigheid voor paus Franciscus. Ik vind het mooi om ooit zelf ook op het plein daar geweest te zijn. Talloze herinneringen, met name aan Marie, kwamen bij me op. Zoals verwacht was er ondertussen op het plein één en al plechtigheid in woord en gebaar. Maar veel van wat wat gezegd en gedaan werd kwam zo vaak naar voren dat me het gevoel bekroop dat wat van God komt toch al die herhaling niet nodig zou moeten hebben. Het schriftwoord 'Laten uw woorden weinige zijn' speelde me door het hoofd. En ja, ook deze paus heeft zijn verdienste en heeft misschien, in sommige opzichten, de kerk wel opgeschud. Tegelijk echter is er in zijn pauselijke periode ook niet iets opzienbarends veranderd.
Er kwam een moment dat ik af moest haken. De herhalingen van de herhalingen werden me te veel. En de gewijde handelingen kwamen mij, als niet-gelovige, soms te potsierlijk voor. Ik was er ineens klaar mee. Toen gebeurde iets opmerkelijks. Ik stond voor één van mijn boekenplanken en pakte het boek 'De bril van God' van Maarten 't Hart uit de rij. Ik zag dat ik het in 2002, heel kort na ons bezoek aan Rome, cadeau had gekregen. Ik hield het boek een dag of wat onder handbereik en herlas er uiteindelijk meer dan de helft van. Toen was ik ook van Maarten verzadigd. Ik wist weer even heel precies waarom de bijbel niet 'woord van God' is en welke onjuistheden, misinterpretaties en strijdigheden erin zijn terechtgekomen. Maarten lijkt er in het boek op uit het geloof onderuit te halen en daar kun je inderdaad heel veel uit woord en daad van bijbel en kerk voor aanvoeren. Alleen brengt het je niet verder, die wetenschap dat het christendom en misschien wel elk ander geloof nergens op gebaseerd is en wellicht ook nergens toe leidt. Enerzijds bevestigt Maarten me in mijn eigen visie op geloof. Maar ik merk ook een andere kant. Voor mij hoeft het allemaal niet zo belachelijk gemaakt te worden. Voor geboren zoekers, waartoe ik mezelf ook reken, haalt het allemaal niet uit. Wat mij betreft is het goed, al die gelovigen op het plein en al die religies die in onze wereld hun plek veroverden. Hier en daar, zo denk ik, is er wel een kern van waarheid verborgen in alle religieuze poespas. En waarschijnlijk biedt het geloof een voor velen niet te missen houvast, een structuur waarin en waaruit geleefd kan worden. Dan doet het er niet toe of woorden en gebaren waar zijn of niet. Zo lang ze waarde hebben voor mensen van goede wil hebben ze recht van bestaan.
Pagina geschreven 28-4-2025