Mirtazapine bij slaapproblemen door prikkelovergevoeligheid

Bij langer durende slaapproblemen bij mensen met een ADD-structuur en met name bij hen die overgevoelig reageren op prikkels van buiten (en dus onvoldoende concentratie opbrengen op één bepaald onderwerp, omdat alles wat rondom gebeurt eveneens wordt waargenomen en dus aandacht opeist) en last hebben van een voortdurende gedachtestroom, zoals o.a. na een herseninfarct kan voorkomen, kan mirtazapine (Remeron) in subtherapeutische dosering een oplossing zijn. Het middel is eigenlijk een antidepressivum, maar moet voor deze indicatie worden gebruikt in een dosering van 1,5 tot 4,5 mg, terwijl de dosering bij depressie op 15 tot 45 mg ligt. Neem het middel elke avond een uur voor het slapen gaan met water in. Aanvankelijk kan als bijverschijnsel een droge mond optreden. Omdat de werking is gebaseerd op sedatie, die bij dit middel ook in deze subtherapeutische dosering optreedt, moet rekening gehouden worden met mogelijke invloed van het gebruik op autorijden. Verder kunnen zich meer dan normaal levendige dromen voordoen. Het middel kan helpen nachtelijke 'gedachtestorm' tot rust te brengen en zo een betere nachtrust bevorderen. Ook dempt het bij prikkelovergevoeligheid (een normaal mens is min of meer afgestompt voor allerlei licht- en geluids- en bewegingsprikkels) het doorkomen van prikkels. Het is alsof er makkelijker afstand van wordt genomen. Helaas verdraagt niet iedereen het middel. Sommigen klagen over (ernstige) gevoelens van vervreemding die kunnen aanhouden zolang het middel niet is uitgewerkt. In tegenstelling tot bijvoorbeeld benzo's heeft het middel geen verslavende werking en het kan daarom langdurig gebruikt worden, zonder dat de werking vermindert. De halfwaardetijd is hoog: tussen de 20 en 65 uur (bij jongeren korter dan bij ouderen)! Dat wil zeggen dat na dit aantal uren nog de helft van het middel in het bloed zit en na nog eens dit aantal uren nog de helft van de helft (et cetera), terwijl dan wellicht allang weer volgende doses zijn ingenomen. Ter vergelijking: de halfwaardetijd van cafeïne (koffie) is 5 uur.

Mirtazapine heeft daarnaast een vrij sterk antihistaminerge werking en kan dus ook bestaande allergieën goed onderdrukken, ook in zo'n lage dosering. (Zie ook hier.) Het middel kent als zeer vaak voorkomende bijwerkingen (>10 procent) sedatie en slaperigheid, hoofdpijn en toename van eetlust en gewicht.

De apotheek kan het middel (alleen op recept) leveren in tabletjes van 7,5 mg. Neem ¼ of ½ tablet of bijvoorbeeld de ene dag ¼ en de volgende ½. De tabletjes breken wat moeizaam, maar met een scherp mesje lukt het goed. De apotheek heeft overigens (gratis bij het middel) apparaatjes die bij het breken helpen. Duurder en waarschijnlijk daarom niet vergoed zijn er ook tabletjes van 3,75 mg. Vanaf september 2018 zouden de tabletjes van 7,5 mg. niet meer leverbaar zijn. Ook de goedkope en door de verzekering vergoede tabletten van 15 mg. zijn (in vieren, eventueel in achten) te verdelen. Door de lange halfwaardetijd is het meestal geen probleem als de ene dag iets meer en de volgende iets minder wordt ingenomen. Wie heel precies wil doseren, kan kiezen voor mirtazapinedrank, verkrijgbaar in flesjes van ? ml (15 mg/ml, ook vergoed). Vraag er een spuitje van 1 ml bij en gebruik per keer max. 0,3 ml. Of gebruik een pipetflesje, 20 druppels is een ml., neem maximaal 6 druppels.

Ik hoor van gebruikers dat ook een nog lagere dosering van bijvoorbeeld 2 mg. eenmaal per twee dagen doeltreffend kan zijn. Van een enkeling begrijp ik dat die dosering en dan alleen zo nodig ook z'n werk kan doen.

Pagina geschreven 9-6-2012, laatst bijgewerkt 21-3-2019.