Citaten van Viktor E. Frankl

- Oostenrijks neuroloog, filosoof, psychiater, holocaustoverlevende, overleefde vier concentratiekampen (1905-1997)


Uit 'De zin van het bestaan':

Vrij en verantwoordelijk
Jouw leven stelt zijn eigen vragen. Jij bent vrij om daar antwoorden op te vinden, en je bent ook verantwoordelijk voor de oplossingen die je kiest.

Richting geven
Ondanks alles en iedereen kan een mens altijd nog anders, kan hij nog richting geven aan zijn leven.

Wij hebben antwoord te geven
Wij hebben het leven geen vragen of eisen te stellen; het leven stelt óns voor vragen en wij - wij hebben antwoord te geven aan het leven.

Zinvol
Indien het leven zinvol is, dan moet ook lijden per definitie zinvol zijn. Lijden vormt een onuitwisbaar deel van het leven, evenals het noodlot en de dood. Zonder lijden en dood is het leven van de mens onvolledig.

Verantwoording nemen
Leven betekent feitelijk verantwoording nemen om de juiste oplossingen te vinden voor onze levensproblemen en de taken vervullen waarvoor het leven ieder mens voortdurend stelt.

Uniek en eenmalig
Het unieke en eenmalige dat ieder mens onderscheidt van een ander en dat betekenis geeft aan zijn bestaan, heeft evenzeer betrekking op creatief werk als op liefde. Wanneer de onvervangbaarheid van een persoon is begrepen, is de weg vrijgemaakt voor de verantwoordelijkheid die een mens heeft voor zijn bestaan en zijn voortbestaan.

De ziel bloot
Het leven in een concentratiekamp legt de ziel bloot en onthult haar diepte. Is het dan verrassend dat wij in die diepte slechts menselijk eigenschappen aantreffen, die van oorsprong een mengeling zijn van goed en kwaad? De scheidslijn tussen goed en kwaad, die men bij ieder mens aantreft, reikt zeer diep en is zelfs zichtbaar op het laagste niveau, het niveau dat wordt blootgelegd in een concentratiekamp.

Zie ook hier.


Van de Facebookpagina van Rinus van Warven (22-7-2026)

Betekenis
Frankl ontdekte dat de vraag niet is: 'Wat verwacht ik van het leven?' De vraag is: 'Wat verwacht het leven van mij?' Dat verandert alles. Zolang jij antwoorden zoekt, blijf jij het middelpunt. Maar zodra je ontdekt dat het leven jou iets vraagt, begint verantwoordelijkheid. Dan begint betekenis.


Uit 'Man's search for meaning':

Veranderen
Wanneer we een situatie niet meer kunnen veranderen, is onze uitdaging onszelf te veranderen.

Je eigen weg
Alles kan een mens worden afgenomen, maar één ding niet: de laatste menselijke vrijheid - die om in elke situatie je eigen opstelling te bepalen, je eigen weg te kiezen.

Streef niet naar succes
Streef niet naar succes. Hoe meer je ernaar streeft en het tot doel maakt, hoe groter de kans is dat je het misloopt.

Het laten gebeuren
Geluk komt vanzelf, en hetzelfde geldt voor succes: je moet het laten gebeuren en je er geen zorgen om maken.

Normaal gedrag
Een abnormale reactie op een abnormale situatie is normaal gedrag.

Door het leven zelf werden bevraagd
Het deed er niet echt toe wat wij van het leven verwachtten, maar eerder wat het leven van ons verwachtte. We moesten stoppen met ons af te vragen wat de zin van het leven is en onszelf in plaats daarvan zien als degenen die door het leven zelf werden bevraagd - dagelijks en elk uur.

Hoe je reageert
Krachten die buiten je macht liggen kunnen alles van je afnemen, behalve één ding: je vrijheid om te kiezen hoe je op de situatie reageert.


Focussen op wat er nog is
Het is beter om te focussen op wat er nog is dan op wat er verloren is gegaan.

Home --- Index citaten

Pagina gemaakt 26-3-2026, laatst bijgewerkt 15-8-2026