Ik las 'De zin van het bestaan' van Viktor Frankl. Hij overleefde verschillende concentratiekampen, waar hij overigens wel zijn vrouw en familie verloor. Als psychiater en psychotherapeut keek hij naar het lijden, doorleefde hij zijn eigen lijden en leerde zich daarboven te verheffen. Zo kon hij tot steun worden voor mede-kampgevangenen en stond hij soms zelfs een bewaker bij.
Frankl beschrijft niet de excessen uit zijn kampverleden, meer de dagelijkse gang van zaken. Hij was een scherp observator, herkende de goede, de kwade en de sadistische bewakers. Hij observeerde zijn medegevangenen in hun angsten, keuzes en (on)mogelijkheden. Hij observeerde vooral zichzelf. Zo schrijft hij over mentale pijn, de emotionele muur, gevoelloosheid in emotionele zin, onverschilligheid en de regressie die het kampleven met zich meebrengt. Uitgebreid gaat hij in op het vasthouden van de hoop en het verinnerlijken van alle goede herinneringen, gedachten en gevoelens.
Vreselijk hoe in de kampen het leven geminacht werd! Hoe veel gevangenen zich daarin verhardden. Bijzonder hoe Frankl in dat alles het oog gericht kon houden op de toekomst en zijn persoonlijke doelen. Juist dat hielp hem innerlijk greep te houden op zijn morele en spirituele 'ik'.
Pagina geschreven 15-8-2026