Slangenbeet en schorpioen

In Nederland is de adder de enige in het wild voorkomende gifslang. Hij heeft een brede, wat driehoekige kop, een dik lichaam en een korte staart. Lengte ca. 70 cm., kleur grijs of bruin, rode ogen, een zigzagstreep op de rug: bij vrouwtjes bruin, bij mannetjes zwart. Over het geheel zijn 250 van de 2700 slangensoorten zwaar giftig. In Afrika en Azië sterven jaarlijks tienduizenden mensen aan een slangenbeet, meestal doordat ze blootsvoets op een slang trappen. Kinderen zijn veel kwetsbaarder voor de beten dan volwassenen. Als de wond erg pijnlijk is, het getroffen lichaamsdeel zwelt en verkleurt, is de kans dat de slang giftig is groot. De bloeddruk kan snel dalen, braken komt voor en dorst, zweten, wazig zien, stuipen en gevoelsstoornissen of verlammingen.

Voor de behandeling is het belangrijk de slang te kunnen identificeren. Als bekend is wat voor slang er beet, kan soms antiserum, in feite tegengif (antidotum), gegeven worden. In Nederland hebben dierentuinen en sommige gespecialiseerde ziekenhuizen de kennis en benodigde antisera ter beschikking. In gebieden met gevaarlijke slangen is de afstand tot behandelmogelijkheid doorgaans te groot voor de tijd die men ter beschikking heeft. Zie ook hier.

Zuig een wond van een slangenbeet niet met de mond uit, wel eventueel met een gifzuiger. Bind niet af en ga niet snijden. Indien nabij de wond sieraden gedragen worden, doe die af. Laat het getroffen lichaamsdeel laag houden zo min mogelijk bewegen. Gebruik geen ijs. Als daar tijd voor is: leg een licht drukkend verband aan, stevig te beginnen aan de kant tussen hart en wond. Geef niet te eten en geen alcoholische drank te drinken, wel water. Vervoer het slachtoffer zo mogelijk liggend. Ga met grote spoed naar een ziekenhuis en bel alvast over dat u eraan komt. Zo mogelijk: neem indien gedood de slang of anders zo mogelijk een foto van de slang mee.

Bij gevaarlijke slangenbeten kan snel een anafylactische shock optreden. De bronchiën trekken samen en de vaten verwijden. De bloeddruk kan zo snel levensgevaarlijk dalen. Spuiten van het antihypotensivum adrenaline of epinefrine (bijvoorbeeld auto-injectors als EpiPen, Anapen, Jext) kan helpen de shock te couperen omdat de adrenaline tegengesteld op bronchiën en vaten werkt.

Schorpioenen steken als ze zich in het nauw gebracht voelen. De steek is meestal erg pijnlijk. Het gif kan zwellingen en koorts veroorzaken. Alleen in zeldzame gevallen is het gif van de gevaarlijkste schorpioensoort dodelijk, vooral bij jonge kinderen en ouderen.

Pagina geschreven 26 augustus 2011.